Mới hơn một năm trước, tôi đã gia nhập Facebook với cương vị là Giám đốc sản phẩm. Tôi làm việc cùng các nhóm phát triển các mảng Pages (Trang tin tức), Location (Địa điểm) và Events (Sự kiện). Là người đã dành cả một thập kỷ sáng lập ra ba công ty công nghệ khác nhau, với tôi đây hẳn là một năm mang đến nhiều thay đổi. Trong suốt quá trình này, có hàng tá câu chuyện (và cả những bài học thành công) thôi thúc tôi cần phải lưu giữ chúng lại – nhưng trong thực tế, viết lách không phải thế mạnh của tôi. Bởi vậy, tôi quyết định sẽ bắt đầu kể lại chuyện gần nhất ngay khi nó còn đang “nóng hổi”.      

Điều đó cũng đồng nghĩa với việc câu chuyện của ngày hôm nay là Gowalla. Gowalla là một dự án khởi nghiệp đã quen thuộc với ít nhất một số người trong các bạn. Chúng tôi đã tạo ra được một vài điều tuyệt vời. Chúng tôi cũng đã có kha khá những sự thất vọng.

Các bạn có thể đã đoán ra rằng những sự thất vọng đến cuối còn nhiều hơn cả những điều tuyệt vời. Tôi sẽ không tranh cãi về điều này. Đó là một phần của trò chơi trong Thế giới Khởi nghiệp, chiến đấu chống lại lực hấp dẫn. Những ý tưởng bay bổng của chúng ta luôn bị kéo về lại mặt đất không một chút khoan nhượng.        

Tôi muốn tin rằng những câu chuyện này không phải chỉ xảy đến với sản phẩm khởi nghiệp mà chung cho tất cả. Cũng bởi công ty đã giải thể, tôi đành phải tin vào điều đó thôi, phải không?  

Bắt đầu nào…

Chọn hướng đi riêng - Bài học thành công cho dân khởi nghiệp

Gowalla – Ý tưởng tưởng chừng điên rồ của chúng tôi

Tháng 1 năm 2008, tôi và một vài người bạn tung ra PackRat, một trò chơi ra đời sớm trên Facebook. Tám tháng sau, vào tháng Tám, chúng tôi đưa vào PackRat một hệ thống tiền ảo mua bằng tiền thật. Đến tháng Mười hai, chúng tôi đã đạt mức doanh thu hơn 200000 đô la một tháng. Không quá tồi đối với một nhóm tám người.

Cũng thời gian đó, chúng tôi bắt đầu mày mò xây dựng chủ đề cho các trải nghiệm trò chơi khác. Một vài ý tưởng là xào nấu lại PackRat và thay áo mới để nhắm đến nhóm người dùng khác. Một ý tưởng khác là trò chơi chiến lược thời gian thực với mục đích thưởng cho người chơi để họ làm ô nhiễm thế giới. Tôi không đùa đâu, nó có thể đã rất hay đấy. Nhưng chỉ có một ý tưởng của chúng tôi là thực sự nổi trội và đặc sắc.

Chiếc iPhone đời đầu có GPS lúc đó vừa xuất hiện. Chúng tôi đã hoàn toàn bị mê hoặc bởi ý tưởng kết hợp nghệ thuật, các yếu tố của trò chơi và các địa điểm trong thế giới thực để lôi kéo người chơi khám phá và chia sẻ các địa chỉ và trải nghiệm yêu thích của họ. Cuối cùng, chúng tôi đã xác định mục đích của nó. Chúng tôi muốn nó thể hiện cách nhìn thế giới qua con mắt của bạn bè. Chúng tôi cho rằng ý tưởng này là điên rồ nhất trong số tất cả. Bởi vậy, chúng tôi đã lên một tiến trình nghiêm ngặt để kịp ra mắt nó tại Hội chợ SXSW.

Tất nhiên ý tưởng đó chính là Gowalla.

Trận kịch chiến check-in – Tâm điểm của giới truyền thông công nghệ

Một tuần trước lễ ra mắt, tôi đã vô tình đọc một bài phỏng vấn với Dennis Crowley. Trong bài viết, anh ta đề cập đến một dự án mới mà anh ta cùng Naveen Selvadurai đang tiến hành. Nó có tên là Foursquare.

Đúng một tuần sau đó, Gowalla và Foursquare sẽ ra mắt cùng một ngày.

Chọn hướng đi riêng - Bài học thành công cho dân khởi nghiệp

Nhận định sai lầm về đối thủ

Tôi còn nhớ đã ngồi ở Halcyon trên phố Fourth vào đêm Hội chợ SXSW. Khi đó, một vài người trong số chúng tôi tải Foursquare xuống dùng thử. Vào thời điểm này, mặc dù cách vận hành của nó khác biệt với Gowalla, nhưng điểm chung là sự có mặt của những thuật ngữ mới cóng như Check-in (hành động xác nhận vị trí người sử dụng thông qua chức năng định vị toàn cầu GPS), Pin (ghim) và Badge (huy hiệu ghi nhận hoạt động của người sử dụng). Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy làn sóng các dịch vụ định vị toàn cầu mới đã xuất hiện.

Khi ra mắt, cả hai ứng dụng đều có khoảnh khắc thể hiện thế mạnh và điểm yếu của mình. Chúng tôi đã cho Foursquare là dở và đều tin rằng việc dân sành thiết kế đổ xô đến với Gowalla đã khẳng định quan điểm của chúng tôi là đúng đắn. Gowalla hoạt động được ở bất cứ đâu. Chúng tôi là người đầu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu bằng cách thu thập thông tin từ người sử dụng. Foursquare chỉ hoạt động được ở khoảng chục thành phố. Nói tóm lại, với các yếu tố khác cân bằng, chúng tôi đinh ninh người ta sẽ sử dụng dịch vụ của chúng tôi bởi tính siêu việt và sẵn có của nó.

Tất nhiên không phải mọi thứ đều cân bằng. Foursquare không phải là chú ngựa đua đầu tiên của Dens. Ngay từ trước Dodgeball, Dens đã tham gia vào các dự án định vị toàn cầu trước đó như Vindigo. Lần đầu sử dụng Foursquare cho thấy nó dễ tiếp cận và ít rắc rối với người sử dụng nói chung hơn so với ứng dụng của chúng tôi. Hơn nữa, dù chỉ có mặt tại khoảng chục thành phố, họ có sẵn một nền tảng vững vàng. Đó chính là một cộng đồng đông đảo và liên kết chặt chẽ với nhau ở New York. Nhiều người sử dụng trong số này đã từng dùng qua Dodgeball. Truyền thông Newyork cũng là một yếu tố đáng gờm. Họ rất hứng khởi vì “Twitter mới” có thể ra đời ở Manhattan.

Chọn hướng đi riêng - Bài học thành công cho dân khởi nghiệp

Cuộc đua check-in kịch tính

Vì thời gian để sửa chữa những thiếu sót không nhiều, sáu tháng tiếp theo trở thành một cuộc thi chạy bộ. Cuộc hành trình đã đưa chúng tôi vào lối mòn, rất khó thoát ra. Chúng tôi lao đầu vào một cuộc chạy đua vũ trang về check-in.

Chúng tôi đã ngừng hẳn việc phát triển PackRat và “ăn mòn” lợi nhuận của nó để thúc đẩy tiến trình của mình.

Ngay lập tức, Foursquare tiến hành gọi vốn từ các nhà đầu tư triển vọng nhất trong ngành. Họ bắt đầu công khai số người check-in hằng ngày. Theo đó, họ đã đặt ra chuẩn mực dùng để đo độ thành công trong lĩnh vực của chúng tôi. Bằng cách này, họ đã tạo nên trò chơi. Là ứng dụng cạnh tranh check-in chính ở thời điểm đó, chúng tôi cảm nhận được áp lực dồn lên là rất lớn.

Theo gót cách họ huy động tài chính, chúng tôi giới thiệu một số chức năng mạng xã hội mới cùng với việc hỗ trợ kết nối với Facebook. Tiến trình của chúng tôi đã có chuyển biến. Chúng tôi bắt đầu bắt kịp đôi chút về lượng check-in mỗi ngày.

Các nhà đầu tư bắt đầu gọi điện tới. Một số nhỏ các công ty cũng quan tâm muốn mua lại sản phẩm của chúng tôi.

Vào tháng Mười năm 2009, tôi bay từ Austin tới San Francisco. Tôi còn nhớ đã gọi cho Rachel sau đó vài ngày và cho cô ấy biết tôi sẽ không về nhà một thời gian. Cuối cùng tôi đã ở lại đến hai tuần. Tôi gặp gỡ với mười tám công ty đầu tư khởi nghiệp, thuyết trình với từng người về kế hoạch chi tiết của chúng tôi (chuyện sẽ kể vào một ngày khác). Tôi rời San Francisco với một núi nhỏ tài liệu về các điều khoản. Sau đó, chúng tôi thống nhất con số 8 triệu đô la và chuyển sang một nhóm những nhà đầu tư cấp cao.

Tiền đã có, chúng tôi sẵn sàng lâm trận. Chiến dịch quảng cáo rầm rộ triển khai. Hiệu ứng truyền thông đã có kết quả.

Việc công chúng tăng cường sự quan tâm do kết quả của nguồn đầu tư là con dao hai lưỡi. Một mặt, trong quãng đời của Gowalla, chúng tôi được các kênh thông tin về công nghệ đưa tin nhiều hơn bất kỳ công ty khởi nghiệp nào có thể mơ thấy. Mặt khác, tôi thách bạn có thể tìm thấy một bài báo nào viết về Gowalla mà không đề cập đến Foursquare.     

Những cuộc chiến check-in đã bắt đầu và mọi người đều biết điều đó. Thế giới công nghệ muốn chút kịch tính. Chúng tôi hào hứng tuân theo.

Chọn hướng đi riêng - Bài học thành công cho dân khởi nghiệp

Cán đích ở vị trí thứ hai

Ngày Hội chợ SXSW đã gần kề, tất cả các cuộc thảo luận đều xoay quanh trận chiến sẽ diễn ra ở Austin. “Người chiến thắng” sẽ được quyết định bởi số lượng check-in.

Chúng tôi là kẻ chiếu dưới ở cùng thành phố. Chúng tôi bắt buộc phải xuất hiện. Và chúng tôi đã làm thế. Cả hai công ty đều có người tài trợ. Mỗi bên đều có mánh của mình. Cả hai đều mở tiệc.

(Chỉ là… tiệc của chúng tôi đã vui hơn nhiều)

Chúng tôi đã đạt được những con số không thể tin được, hơn rất nhiều những gì chúng tôi từng làm được. Chúng tôi được vinh danh và nhận được một số giải thưởng liên quan đến sự kiện. Nói ngắn gọn thì chúng tôi đã ở trên đỉnh thế giới.

Đây là một trong những kỷ niệm ưa thích của tôi còn sót lại từ SXSW năm 2010.

SXSW đã chính thức hóa sự ganh đua. Tờ Wired UK còn tường thuật cả những diễn biến tại Trận đại chiến Check-in. Mọi người đều biết tỷ số và cách nó được bảo toàn như thế nào. Dù chúng tôi đã có màn trình diễn tốt ở SXSW, khi mọi thứ đã lắng xuống, ra khỏi Austin, chúng tôi vẫn chỉ đứng thứ Hai.

Những nỗ lực cuối cùng

Một vài tháng sau, Foursquare huy động thêm 20 triệu Đô từ một nhóm những nhà đầu tư tuyệt vời khác, nâng giá trị công ty của họ lên hơn 100 triệu Đô. Nếu bạn làm một phép tính với tỷ lệ “check-in quy ra lợi nhuận”, giá trị 8 triệu đô la của chúng tôi tương đương với 20 triệu đô la của họ.

Không may thay, một khi chỉ số hiệu quả chính của bạn liên quan trực tiếp đến giá trị tài chính trong mắt các nhà đầu tư, đứng thứ hai là một điều tồi tệ. Giá trị cao nhất của bạn đã được định đoạt rồi. Khả năng để huy động vốn hay bán lại trong tương lai giờ đã có mốc giới hạn.

Để sống sót, chúng tôi cảm thấy buộc phải nâng các chỉ số của mình lên. Dường như chúng tôi đã thử hết mọi cách để đẩy mạnh sự phát triển và có được một vài ý tưởng thành công.

Foursquare đạt được một thỏa thuận quảng bá với New York Times. Chúng tôi có được thỏa thuận với Washington PostUSA Today.

Foursquare làm một phiên bản cho hệ điều hành Android. Chúng tôi cũng làm ứng dụng trên Android. Foursquare làm cho hãng Blackberry. Chúng tôi cũng cần một ứng dụng trên Blackberry. Chúng tôi không đời nào để mất những người sử dụng Blackberry được!

Một trong nhiều điểm nhấn của Gowalla là chúng tôi đã tạo ra một sự liên kết tuyệt vời với Disney và điều này được hai cộng đồng người sử dụng của cả hai bên yêu thích. Mỗi nỗ lực này đều lấy đi của chúng tôi thời gian và tiền bạc. Không may là những gì chúng tôi nhận lại từ đó đều ít hơn bởi hiệu ứng mạng.

Trong khi Gowalla vẫn tiếp tục phát triển, quỹ đạo của nó đang chệch hướng dần. Nó sẽ không giúp chúng tôi chiến thắng trận chiến chúng tôi đã dấn thân vào.

Chúng tôi trẻ đẹp hơn nhưng Foursquare lại là ứng dụng phổ biến hơn. Và rồi cả điều đó cũng thay đổi. Theo thời gian, Foursquare đã thay đổi mạnh mẽ về thiết kế và trải nghiệm cho người sử dụng dịch vụ. Đây không còn là một nền tảng thế mạnh cho công ty chúng tôi nữa.

Chọn hướng đi riêng - Bài học thành công cho dân khởi nghiệp

Cuộc chiến ngã ngũ và cái kết bất ngờ

Đến lúc này chúng tôi biết mình đã lâm vào thế kẹt. Chúng tôi sẽ phải dừng lại để thay đổi chiến thuật của mình.

Những tháng tiếp theo, chúng tôi đưa ra những cải tiến mới về sản phẩm. Chúng tôi cho phép người sử dụng check-in trên cả Facebook và Foursquare thông qua Gowalla. Điều này đã được đón nhận nồng nhiệt. Nhưng nó lại khá là giống vai trò của Tweetdeck thay vì Twitter. Tweetdeck có vẻ khá hay, nhưng sự thật là bạn sẽ vẫn muốn dùng Twitter. Chúng tôi vẫn đang lún vào trò “mai mối” check-in, một trò chơi chúng tôi chẳng thể thắng.

Dù vậy, tôi vẫn vô cùng tự hào về sản phẩm mà nhóm tôi đã phát triển trong thời gian này. Nó mang tính đột phá. Chúng tôi được bình chọn là Editor’s Choice trên Itunes Store, được Google Play giới thiệu. Ngay cả dân webOS trên Palm cũng yêu thích chúng tôi! Cho đến tận ngày hôm nay, hiếm có tuần nào trôi qua mà không có ai nói với tôi họ yêu thích và nhớ Gowalla như thế nào. Chúng tôi đã tạo ra được một điều tuyệt diệu, nhưng thước đo thành công được chọn đã trói buộc, dìm chúng tôi xuống.

Thời gian của chúng tôi đang dần cạn.

Thời điểm Hội chợ SXSW năm 2011 đến gần, sự quan tâm của truyền thông xoay quanh cuộc chiến của chúng tôi đã giảm nhiệt. Cộng đồng công nghệ bắt tay vào tìm kiếm Sản phẩm tiêu điểm mới. Lần này Group Messaging là một đối thủ mới cần phải chinh phục trong sân chơi check-in.

Thành thật mà nói, chúng tôi cũng chẳng thực sự quan tâm đến check-in. Nó chỉ là một động từ chỉ hành động trên nút bấm màu cam thực hiện chứng năng chính trên ứng dụng của chúng tôi. Điều mà chúng tôi đã thực sự kỳ vọng là để người sử dụng có thể nhìn thế giới qua con mắt của bạn bè họ.

Giờ là giây phút cho một cảnh trong phim của M. Night Shyamalan:

Hóa ra có một ứng dụng khác với tầm nhìn tương tự có tên gọi là Burbn. Người ta xây dựng một dịch vụ check-in khác không thiếu bất kỳ chức năng nào. Nhưng phản ứng của những người dùng đầu tiên cộng với mong muốn tránh cuộc chiến check-in điên rồ đã nổ ra khiến họ từ bỏ mọi thứ và chỉ tập trung vào một chức năng đơn giản duy nhất: hình ảnh.

Họ đã khiến việc chụp và chia sẻ hình ảnh (nhiều trong số đó có gắn thẻ địa điểm) nhanh, đơn giản và thú vị.

Những con người đó đã định ra luật chơi của riêng mình. Họ gọi nó là Instagram.

Cái mà chúng tôi gọi là nhìn thế giới qua con mắt của bạn bè?
Instagram đã làm việc này khá tốt.

Trong lúc chúng tôi còn đang bận chiến đấu để lấy lượt check-in, có người khác đã tìm ra con đường dẫn tới thành công ít trắc trở hơn.

Khoảng một năm sau khi Instagram chào đời, dịch vụ Gowalla đóng cửa. Một vài người trong số chúng tôi gia nhập Facebook. Những người khác thì theo đuổi những kế hoạch mới của mình. Mỉa mai thay, cũng có một số gia nhập Instagram.

(Tôi khá vui vì vẫn còn được làm việc chung với những người bọn họ.)

Lời kết về bài học thành công

Tất nhiên là còn khá nhiều câu chuyện về Gowalla. Tôi hy vọng sẽ có lúc kể tiếp những phần khác của cuộc hành trình này: từ xây dựng nhóm, huy động (và tiêu tốn) tiền bạc đến việc nhượng lại ra sao, v.v… Nhưng trong tất cả các bài học thành công từ chuyến đi này, có một bài học sắc bén hơn cả.

Hãy tự mình đặt ra luật chơi.

Hãy lắng nghe người sử dụng thay vì truyền thông. Đừng để bị lôi kéo vào hố đen tử thần giữa bạn và đối thủ cạnh tranh. Luôn kiên quyết theo đuổi con đường của mình, đừng đi đường của người khác.

Ngày hôm nay tôi làm việc ở Facebook. Giờ đây chính là thời hoàng kim của công ty. Chúng tôi có khả năng làm ra những sản phẩm độc đáo mà những kẻ khác chỉ có thể mơ thấy được. Nhưng những thử thách tương tự vẫn còn nguyên đó: Làm sao để lựa chọn lối đi cho riêng mình? Làm sao để phát triển những thế mạnh? Tránh được những hố đen thất bại? 

Đây là những câu hỏi mà ngày nào tôi cũng băn khoăn tự hỏi.

Người dịch: Cornelia

Nguồn: Medium

*Bản dịch thuộc về Hoolive.

Mọi đóng góp, ý kiến về bản dịch vui lòng liên hệ với người dịch tại: [email protected]

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here