SunEdison, con đường từ ngôi sao Phố Wall đến phá sản! (phần 1)

Sự chuyển đổi cuối cùng của SunEdison xảy ra vào năm sau khi nó thành lập hai công ty con mua bán công khai đầu tiên được xem là các công ty sinh lời hay còn gọi  là “yieldco.” Thay vì bán các dự án cho bên thứ ba, SunEdison sẽ phát triển và bán chúng cho chính công ty con của mình – TerraForm Power và TerraForm Global.

Về mặt lý thuyết, các yieldco sẽ huy động tiền mặt từ các cổ đông để mua các dự án năng lượng từ SunEdison. Nguồn tiền thu được sau dự án sẽ chia lại một phần cổ tức cho cổ đông của các công ty con. SunEdison được thanh toán cho những tài sản mà nó đã bán cho các yieldco.

Một đối thủ cạnh tranh, Tập đoàn Năng lượng NRG, đã chứng minh chiến lược này có thể sinh lời đến mức nào khi nó thu về gần 450 triệu đô từ việc phát hành cổ phiếu công chúng lần đầu của các công ty sinh lời.

Nhưng để giữ mức cổ tức cao, các công ty con phải liên tục trúng các dự án. SunEdison đã vung tay quá trán, tuyên bố dùng hàng tỉ đô la để mua lại các dự án tái tạo và công ty tại Châu Âu, Châu Á, Châu Phi, Mỹ Latin và Bắc Mỹ.

Không chỉ dừng lại ở năng lượng ,mặt trời, công ty này còn mở rộng sang cả gió, thủy điện và các cơ sở lưu trữ.

TerraForm Power là công ty con đầu tiên của SunEdison phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu vào tháng 7 năm 2014. Trong một môi trường lãi suất thấp, các nhà đầu tư đổ xô đến các lời chào mời. Công ty đã mua đến tận 2,75GW qua các dự án điện này, chỉ trong vòng 9 tháng sau đó, đã chứng kiến giá cổ phiếu tăng hơn 21%.

Nhưng khi sự tăng trưởng bùng nổ thì nợ nần cũng vậy. Vào tháng 9 năm 2015, khoản nợ của SunEdison lên đến con số 16,1 tỷ đô.

Theo những người tham gia thị trường, việc gọi thầu của SunEdison cho những tài sản này đã nâng cao giá trị tái tạo của nó.

SunEdison và TerraForm Power tuyên bố vào tháng 11 năm 2014 rằng họ sẽ dùng 2,4 tỷ đô để mua lại First Wind Holdings, một nhà phát triển năng lượng gió và mặt trời. Đây là thương vụ lớn nhất của công ty và đánh dấu sự mở rộng của nó vào thị trường năng lượng gió. Ngay sau đó, giá cổ phiếu của SunEdison và TerraForm Power tăng vọt.

Tuy nhiên, chủ của First Wind Holdings góp mặt trong vụ phá sản của SunEdison với tư cách chủ nợ lớn nhất, họ đòi số tiền 231 triệu đô theo các khoản thanh toán trong hợp đồng vẫn đang tranh chấp.

“SunEdison đã phát điên vì những thương vụ sát nhập,” một cựu nhân viên của SunEdison nói. “Chẳng có lãnh đạo nào đánh giá được việc này có khả thi về mặt tài chính hay không.”

“Không một ai từng thử chạm vào phanh. Như thể Chúa cấm bạn chạm vào cái phanh đó.”

Nhưng các nhà đầu tư dần tránh khỏi ngành kinh doanh năng lượng, và năng lượng mặt trời cũng không ngoại lệ.

Cổ phiếu của SunEdison bắt đầu trượt dốc vào tháng 7, ngay sau khi công ty tuyên bố mua lại công ty lắp đặt năng lượng mặt trời trên mái nhà các khu dân cư Vivint Solar với giá 2,2 tỷ đô. Con số này chiếm hơn 40% phí bảo hiểm cho giá trị vốn hóa thị trường của công ty.

Việc thừa nhận các cổ đông đang lạnh nhạt với các yielco xảy đến chỉ hai tuần sau khi thương vụ Vivint được công bố, đó cũng là lúc yieldco thứ hai – TerraForm Global –  được thành lập. Cổ phiếu của họ được định giá thấp hơn mức trung bình và không ngừng tụt giảm. Hiện tại họ đang giao dịch với mức chỉ bằng 1/5 giá phát hành lần đầu ra công chúng.

Thương vụ Vivint gắn liền với việc TerraForm Power trả 922 triệu đô cho SunEdison để mua lại danh mục hệ thống năng lượng mặt trời trên mái nhà của Vivint. Tuy nhiên, quỹ tín dụng Appaloosa, đơn vị nắm giữ 9,5% cổ phần của TerraForm Power, đã cố gắng ngăn cản hợp đồng này bằng một lệnh cấm từ tòa án.

SunEdison tìm mọi cách để hợp đồng được tiến hành khi giá cổ phiếu của nó sụp đổ, tuyên bố rằng nó sẽ cắt giảm số tiền chi trả cho Vivint và giảm việc bán thiết bị cho TerraForm Power.

Nhưng cổ phiếu của SunEdison vẫn không ngừng suy giảm, và công ty này cho biết trong cuộc điều tra thu nhập quý ba vào tháng 11 năm 2015 rằng nó sẽ trở lại với việc bán thiết bị cho bên thứ ba thay vì cho các công ty con của mình.

Cũng trong khoảng thời gian đó, theo một nguồn tin chưa tiết lộ, SunEdison đã lặng lẽ tiếp cận những khách hàng tiềm năng để giảm tải danh mục đầu tư 400MW của các dự án đang bước vào giai đoạn phát triển cuối cùng.  Cũng theo nguồn tin này, một vài dự án trước đây thất bại khi các đối tác chấm dứt hợp đồng là vì SunEdison đã không thể thực hiện việc cung cấp tài chính.

Trong tháng 11, công ty cho biết họ đã tiếp cận được với xấp xỉ 1,4 tỷ đô tiền mặt hoặc những nguồn tài trợ tương đương tiền mặt.

Dẫu vậy, ba chuyên gia cao cấp của TerraForm Global – những người nghi ngờ tính chính xác trong các bản báo cáo tài chính của SunEdison – đã nêu thắc mắc của họ với Hội đồng quản trị, theo một bản hợp đồng của TerraForm Global chống lại SunEdison vào ngày 4 tháng 4.

Đơn kiện còn chứa một cáo buộc mạnh mẽ hơn nữa: hơn 231 triệu đô được dùng để phát triển dự án ở Ấn Độ đã bị chiếm dụng và dùng để trả nợ cho công ty mẹ. Kết quả là, đơn kiện cáo buộc SunEdison đã hủy bỏ việc xây dựng các dự án dù TerraForm Global đã trả tiền cho họ.

Vivint chấm dứt thỏa thuận hợp nhất với SunEdison vào ngày 8 tháng 3 và hiện cũng đang kiện SunEdison vi phạm hợp đồng.

SunEdison khăng khăng rằng một cuộc điều tra nội bộ đã làm rõ chế độ quản lý không hề gian lận hay cố ý sai phạm. Công ty này vẫn đảm bảo một khoản vay trị giá 300 triệu đô để tiếp tục hoạt động và trả lương cho nhân viên, và chỉ định một giám đốc tiến hành tái cơ cấu.

Các công ty sinh lợi, không hề nằm trong vụ phá sản, nói rằng họ có rất nhiều khả năng thanh khoản.

Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh đang theo dõi sát sao về việc các dự án năng lượng tái tạo có giá trị nào sẽ được bán ra sau khi SunEdison thông qua Tòa án Phá sản. Công ty này đã bắt đầu thanh lý các tài sản ở Anh và Mỹ Latin.

Shah, nhà sáng lập công ty, chia sẻ ông đã vô cùng đau đớn khi chứng kiến một công ty đã từng làm nên một cuộc cách mạng trong ngành công nghiệp và có rất nhiều giá trị đang mất dần đi. “SunEdison đã tự mở rộng quá mức. Thật đáng tiếc,” ông nói, “nhưng công ty đã tạo nên một con đường trước nay chưa ai từng đi.”

Nguồn: Latimes

Tác giả: Olivia Feld

Người dịch: Dạ Vũ