Thái độ đối với Facebook đã thay đổi.

Gần đây, Bill Gurley của tập đoàn Benchmark đã viết một bài rất hay về việc làm cách nào các công ty như Facebook, iOS, Android, eBay và các công ty khác quản lý “hệ sinh thái” xung quanh họ. Đây là một bài viết quan trọng và tôi khuyên các bạn nên đọc nó. Tôi tự nhận thấy mình đang gật gù đồng ý khi đọc đến đoạn bàn về Facebook. Trong các cuộc trò chuyện gần đây với các chủ doanh nghiệp đồng môn tại Thung lũng Hoa Vàng, mọi người cùng có chung niềm tin rằng Facebook đã không còn là môi trường ưa thích của các công ty khởi nghiệp khi thành lập doanh nghiệp của mình nữa.

Tháng trước, tôi thậm chí còn nghe một nhà đầu tư vốn mạo hiểm đã nói hơi quá rằng: 

Nếu khách hàng và “khán giả” của bạn chủ yếu đến từ Facebook, thì thật chẳng đáng để đầu tư.

Úi chà!

Đây là một thay đổi lớn kể từ 3 – 4 năm trước khi mọi người đều xây dựng các ứng dụng trên Facebook và chú tâm phát triển sản phẩm của mình ở trang này. Tôi nhớ đã từng thăm một vườn ươm, ở đó nhân vật đứng đầu đã từng tự hào tuyên bố, “Mọi người ở đây đều đang phát triển các ứng dụng trên Facebook”. Và mọi người nghĩ rằng sẽ có điều gì mới mẻ, “mạng xã hội OS” sẽ là một mảng tiếp theo của nhà mạng.

Vậy điều gì đã xảy ra? Tại sao các doanh nhân đều rời bỏ Facebook?

Trong bài phân tích này chúng tôi sẽ đưa ra nhiều nhân tố để lý giải cho câu hỏi trên.

  • Thiếu tính lan truyền
  • Lượng tin quảng cáo quá nhiều
  • Liên tục nâng cấp trang bị lại công cụ
  • Có tính cạnh tranh
  • Danh sách cập nhật có hạn
  • Thị trường di động có nhiều cơ hội mới hấp dẫn

Bài viết này cố gắng đưa ra chi tiết lí giải cho mỗi một lý do. Với hy vọng sẽ có thể mang tính xây dựng cho những môi trường mạng mới trong tương lai khi làm việc với các nhà phát triển doanh nghiệp, và hy vọng Facebook rồi sẽ có thể sửa đổi những vấn đề tồn tại của mình. Tôi không hoàn toàn đồng ý với các ý kiến đó, nhưng với tinh thần cầu thị, tôi sẽ ghi lại tất cả những luận điểm mà mình nghe được.

1.Thiếu tính lan truyền

Khi Facebook mới hình thành, nó giống như Miền Tây hoang dã vậy. Bạn có thể làm hầu như tất cả mọi thứ. Tôi nhớ đã nghe rằng dịch vụ download và chia sẻ âm nhạc trực tuyển iLike đã vô cùng phát triển trên Facebook là vì họ nhận thấy được trên Facebook chúng ta có thể thiết lập một màn hình gởi các lời mời đến tên của tất cả bạn bè trong danh sách, và người ta chỉ cần click OK là được. Nó sẽ gởi lời mời đến tất cả các bạn bè, và các ứng dụng kiểu này phát triển rất nhanh. Đối với trải nghiệm của người dùng thì chẳng hay ho gì và hoàn toàn hợp lý khi Facebook tắt tính năng đó đi, dù cho các doanh nghiệp vẫn muốn có nó. Zynga và Viddy cũng chịu tình trạng tương tự.

Nhưng bây giờ tất cả các kênh nói trên đã giảm số lượng, hầu hết là vì các lí do liên quan đến việc hợp pháp hóa, và rất khó để một ứng dụng đóng vai trò như “một diễn viên giỏi” để đạt được sự phát triển bền vững.  Nhiều kênh kiểu này năm ngoái vẫn tồn tại nhưng bây giờ không còn nữa, và chúng bị xóa sổ hoàn toàn mà không có gì thay thế vị trí đã mất. Và bây giờ tất cả những sự hào hứng dần phai mờ, chúng ta đã quay lại với các ứng dụng di động trên Techrunch và hy vọng có thể vươn lên trong bảng xếp hạng iOS – điều này có hiệu quả với một số người và một số doanh nghiệp đã bắt đầu tập trung đến dạng thị trường này.

2.Lượng tin quảng cáo quá nhiều

Một cách để xem những gì thu nhận được trên Facebook (và Google) là phải có một kênh tiếp thị sạch hữu cơ (lần lượt thông qua các tin cập nhật và kết quả tìm kiếm) và một kênh phải trả phí, trộn lẫn các nội dung phải trả phí với nội dung cơ hữu. Trở về những năm trước đây, có hàng tấn những bảng liệt kê các mục quảng cáo không chất lượng trên Facebook và nhiều công ty gần như phát điên đối với các kênh trả phí và hữu cơ cơ bản.

Đó là vì Facebook phải tốn nhiều lượng view để xây dựng cấu trúc quảng cáo của họ, và để mọi người cùng nhau cạnh tranh qua thời gian thay vì cứ bám vào Dịch vụ quảng cáo Adsense của Google trên tất cả các trang của mình. Facebook có lượng view trang lên đến hàng trăm ngàn tỉ một tháng, điều này cho thấy có nhiều danh sách các mục quảng cáo rẻ tiền trên đó. Nhiều doanh nghiệp và các nhà quảng cáo có thể mua hàng tấn giao dịch với giá rẻ, và kinh doanh chênh lệch giá với các sản phẩm thực hoặc các doanh nghiệp thương mại điện tử.

Việc kinh doanh kiểu này bắt đầu thất bại khi giá quảng cáo tăng. Và khi tính lan truyền dần giảm sút, phí tổn hiệu quả cho mỗi một khách hàng cũng tăng, vì bạn cũng nhận được số lượng người dùng miễn phí ít hơn. Vì vậy trong năm 2013, việc kinh doanh lệch giá đã khó hơn rất nhiều để có thể kiếm lợi nhuận. Ở nhiều khía cạnh, bạn có thể thấy Zynga và Groupon là những nhà đầu cơ hối đoái rất thành công một thời trên Facebook với lượng người truy cập là 1 ngàn tỷ một năm. Họ đều có thể mua được hơn 100 triệu khách hàng trong vòng vài năm, nhưng hiện tại việc kiếm người dùng mới ngày càng khó khăn, nên họ buộc phải tìm kiếm ở nơi khác.

3.Liên tục nâng cấp trang bị lại công cụ

Tôi đã từng nghe những câu chuyện đùa về email mang tên “Tình yêu của các nhà phát triển doanh nghiệp”. Đây là những tệp email đáng sợ nhất mà bạn nhận được từ Facebook, bởi vì đó email báo cho bạn biết ứng dụng của bạn cần phải được nâng cấp thường xuyên cho Giao diện lập trình ứng dụng – APIs. Facebook có một nền văn hóa kỹ sư công nghệ tuyệt vời được điều hành bởi khái niệm “ đánh nhanh thắng nhanh” nhưng điều đó lại ảnh hưởng đến các ứng dụng của các đối tác của họ. Và bạn buộc phải nhanh như Facebook để bắt kịp họ. Hãy nhìn trang Developer Changes để thấy người ta cho ra đời những cái mới thường xuyên ra sao.

Một phần của việc trang bị lại công cụ này nghĩa là sẽ có một khoản thuế bảo trì cho bất cứ loại ứng dụng nào được tạo ra trên trang của họ, vì bạn phải đưa các kĩ sư đắt giá của mình ra khỏi dự án để có thể thực hiện việc bảo trì thường xuyên và tái hòa nhập với các kênh mang tính lan truyền. Đó chỉ là làm sao để bắt kịp thôi đấy. Nó còn có nghĩa là công việc hôm nay mà để sang ngày mai thì sẽ không còn tác dụng gì. Nếu bạn đang phải đưa ra các quyết định quan trọng về nhân sự, mô hình kinh doanh và tài chính thì sẽ có nhiều điều không chắc chắn ở đây vì việc kinh doanh của bạn có thể bị phá vỡ chỉ bởi việc thay đổi của Facebook xảy ra thường xuyên chỉ trong vòng vài tháng.

4.Tính cạnh tranh

Cũng có thể thấy rằng đối với một số lĩnh vực dịch vụ, Facebook thực sự nghĩ về các khía cạnh cạnh tranh sản phẩm và nó không hoàn toàn là một môi trường mở. Nếu bạn trò chuyện với ai đó đang làm việc về lĩnh vực tin nhắn hoặc ảnh hoặc các ứng dụng có hình thức máy bộ đàm, bạn sẽ nghe những câu chuyện về việc các ứng dụng bị đóng như thế nào.

Đặc biệt, bởi vì quá nhiều người đang làm việc trong lĩnh vực ứng dụng di động ngày nay, có rất nhiều ứng dụng bị trùng lặp được tạo ra. Tôi thậm chí cũng nghe đâu đó rằng Facebook không để một số ứng dụng tin nhắn mua quảng cáo trên platform của họ – không chỉ tắt Giao diện lập trình ứng dụng APIs, mà còn thực sự từ chối nhận tiền từ quảng cáo. Khá thú vị phải không?

5.Danh sách cập nhật có hạn

Nhiều vấn đề phân phối trên Facebook phải đối diện với sự thật là các tin tức cập nhật trên trang này chỉ mang tính hữu hạn. Một người chỉ xem qua 1-20 câu chuyện trên trang cập nhật mới mỗi khi ghé trang, và bất cứ thứ gì bạn đăng lên dòng trạng thái cập nhật mới đồng nghĩa với việc một số tin sẽ bị gỡ bỏ. Điều này dẫn đến rất nhiều vấn đề khác, bởi vì khi người dùng dành nhiều thời gian cho Facebook, tất cả các hoạt động mới sẽ tăng, cụ thể là:

  • Họ nhấn “thích” nhiều trang hơn
  • Họ nhấn nút kết bạn với nhiều người hơn
  • Họ theo dõi trang cá nhân của nhiều người nổi tiếng hơn
  • Họ thử dùng nhiều ứng dụng hơn
  • Họ đăng nhập vào nhiều ứng dụng hơn với Facebook

Tất cả những điều này có nghĩa là những điều tiềm năng trên thuật toán newsfeed của họ cần phải được sắp xếp lại. Người ta không chỉ có nhiều hành động hơn, mà nhiều nhà quảng cáo còn mua nhiều “like” và cài đặt nhiều ứng dụng hơn. Bạn sẽ kết thúc bằng việc phải cạnh tranh với một ai đó để có chỗ đứng trên dòng cập nhật newsfeeds, và đó là một zero-sum game (tình huống trong đó nếu một người thu được lợi ích thì người kia sẽ bị thiệt hại tương đương và ngược lại), như Micheal Dearring đã chỉ ra cho tôi thấy trên Twitter. Tất cả những điều này dẫn đến việc tiếp thị kênh bị bão hòa, tôi cũng đã bàn về vấn đề này trong bài viết “Quy luật của các cú Click chết dẫm”, và khiến cho kênh của họ kém hấp dẫn theo thời gian.

6.Thị trường di động có nhiều cơ hội mới hấp dẫn

Và cuối cùng, điều rõ ràng nhất chính là sự chú ý của các nhà phát triển doanh nghiệp giờ đã chuyển qua ứng dụng di động. Lí do vì đó là thứ mang lại thành công ở thời điểm hiện tại. Ví dụ, bạn có thể đã từng đọc đâu đó, doanh thu của Supercell gần đây tăng lên mức là 130 triệu đô la, định giá Công ty ở mức 770 triệu đô la. Lần cuối cùng chúng ta nghe về nó trên ứng dụng Facebook là khi nào? Và có bao nhiêu nhà đầu tư vui lòng để gây quỹ cho “ứng dụng Facebook” bây giờ nữa? Trong các cuộc đối thoại của tôi với một số nhân vật, vẫn có nhiều cơ hội đáng nhìn nhận trong thị trường di động, và người ta cảm thấy có đủ sự ổn định.

Vậy chỗ đứng tiếp theo của Facebook là gì?

Xét ở nhiều khía cạnh, Facebook là một sự thành công tuyệt vời. Không có bất cứ công ty nào, có thể chỉ có mỗi Google là ngoại lệ, cung cấp nhiều dịch vụ giao dịch miễn phí cho chủ doanh nghiệp như vậy mà chỉ cần đáp lại rất ít. Vậy thì đừng than vãn gì ở đây. Nhiều năm sau khi facebook thành lập, nó đã được cải tiến rất nhiều, và chúng ta cũng đều học được nhiều điều. Một trong những bài học đó là: Điều khiến các nhà phát triển doanh nghiệp vui vẻ và điều mang lại trải nghiệm người dùng tuyệt vời là hai thứ hoàn toàn khác nhau. Tương tự như điều gì khiến Facebook kinh doanh thành công, hơn là một bệ phóng môi trường để các doanh nghiệp khác thu hút hết số lượng người dùng.

Facebook liệu có thể lấy lại sự hứng thú mà họ có được những năm trước đây không? Tôi nghĩ câu trả lời là có thể, nhưng tôi nghĩ họ cần phải tìm hiểu xem loại ứng dụng họ muốn xây dựng trên facebook là gì, và cần phải khiến các đối tác cộng tác thành công với mình. Hãy cho chúng tôi thấy bằng chứng rõ ràng rằng bạn có thể xây dựng được điều gì lớn lao và có tính trường tồn bềnh vững trên đó.

Microsoft là một mội trường tuyệt vời vì sản sinh ra nhiều công ty cộng đồng xây dựng trên nền tảng của họ – không kể đến sự thật là họ sẽ đuổi kịp bạn một khi bạn chứng tỏ có tồn tại một cơ hội tỉ đô. Tôi nghĩ các nhà phát triển doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp bắt đầu nghe ngóng được về những thành công đáng kể của Facebook, người ta sẽ thử dùng nó. Nhưng trong thời điểm hiện tại, sự chú ý đã chuyển hướng sang vị trí của các cơ hội lớn hơn, và đó chính là iOS và Android.

Tác giả: Andrew Chen

Nguồn: Andrew Chen

Người dịch: A-Alpha’s

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here