Dường như đã có một luật cho rằng tiến bộ công nghệ sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn là hạn chế nhân sự. Tuy nhiên, điều này dường như đang thay đổi. Người ta đã dự đoán rằng gần 15 triệu việc làm sẽ được tạo ra bởi những tiến bộ khoa học và áp dụng tự động hóa trí tuệ nhân tạo vào năm 2027. Về mặt hạn chế, họ ước tính rằng sự thay đổi công nghệ sẽ loại trừ đến 25 triệu việc làm. Vì chúng ta không nhìn được chính xác tương lai nên là thực tế có thể vẫn còn khác biệt nhưng nó phần nào định hình được sự việc sẽ xảy ra kế tiếp. Như vậy, chúng ta nên cân nhắc làm thế nào để giải quyết vấn đề mất việc làm.

Nói một cách ngắn gọn, việc đưa người lao động vào làm việc một vị trí nào đó chỉ là một biện pháp thay thế trước mắt. Điều này cũng giống như tránh xa một ngọn lửa trong cả một tòa nhà đang cháy – nó chỉ trì hoãn chứ không thể tránh khỏi. Còn cách tiếp cậnxa hơn và rộng hơn là trong tòa nhà đó bạn có thể tiếp tục chạy miễn là bạn có thể xây tòa nhà đó nhanh hơn tốc độ của lửa. Đây là một cách tiếp cận thông thường nhất khi đứng trước sự phát triển không ngừng của công nghệ. Một giải pháp tốt hơn và rõ ràng hơn làthoát ra khỏi tòa nhà và coi tòa nhà đó không bị cháy. Loại bỏ đi phép ẩn dụ trên thì chúng ta có thể tạo công ăn việc làm bằng công nghệ.

Nếu công nghệ không thể phát triển ra hoàn toàn (hoặc vượt quá) khả năng của con người, thì có những công việc sẽ được sự phát triển đó thừa nhận. Để khái quát được điều này, Descartes đã lập luận rằng nếu chỉ đơn thuần là các máy móc hệ thống vật lý sẽ không thể làm được tất cả những việc quan trọng cần trí óc con người. Ví dụ, Descartes khẳng định rằng khả năng sử dụng ngôn ngữ đòi hỏi sử dụng tư duy quan trọng – mặc dù ông thừa nhận rằng có những chiếc máy đặc biệt có thể xây dựng được hệ thống tư duy. Nếu ông ấy nói đúng thì đó có thể là một loại hình bảo mật công việc vô hình. Từ việc tưởng tượng vô hình ấy, có hạn chế trong khả năng công nghệ của chúng ta là việc giới hạn khả năng kiến thức của con người. Nhưng nếu công nghệ có thể phát triển và xây dựng được một thực thể có thể làm được tất cả những gì chúng ta có thể làm thì không có một công việc nào được bảo mật an toàn. Để suy xét kỹ về tính chất đặc biệt của công nghệ thì đây là một vấn đề khá rủi ro, vì vậy nó sẽ có ý nghĩa hơn khi chúng ta tiếp cận nó với mặt đáng tin cậy hơn.

Một cách tiếp cận khác là tạo ra hệ thống bảo vệ (như bảo mật trò chơi, chỉ dành cho con người) – đây là quyết định hệ thống bảo mật cho hệ thống công nghệ. Cách tiếp cận này không có gì xa lạ. Theo một số nguyên do, một lý do khiến động cơ hơi nước “Anh hùng” của Alexandria không được sử dụng trong thế giới cổ đại vì nó sẽ làm di dời những nô lệ – người cung cấp phần lớn sức lao động. Mặc dù việc làm này có lợi trong việc tạo ra việc làm một cách rõ ràng và tạo ra nền kinh tế vững chắc. Từ hai ví dụ trên cho thấy, có nhiều dẫn chứng thiết thực để duy trì các công ăn việc làm cho người lao động và tạo sự cạnh tranh giữa các quốc giakhông tham gia vào công cuộc phát triển công nghệ.

Một giải pháp khác là cố ý tạo ra những công ăn việc làm không thực sự cần thiết và vì đó những việc này có thể duy trì ngay cả khi phải đối mặt với tiến bộ của công nghệ. Nói chung, nếu thực sự không có mục tiêu tạo ra việc làm, không có lý do để thay thế công việc của người lao động bằng khoa học công nghệ thì mặc dù đây là một ý tưởng điên rồ nhưng nó cũng không phải là một ý tưởng mới mẻ. Đó chính là có rất nhiều công việc không cần thiết phải được duy trì (một số trong đó được trả tiền rất cao). Một trong những công việc đó là công việc hành chính. Tôi sẽ minh họa điều này theo quan điểm của riêng tôi.

Khi tối bắt đầu sự nghiệp của mình trong các viện nghiên cứu, các học viêncó vô số các quản trị viên hành chính. Tuy nhiên, nhiều người trong số họ đảm nhận những công việc cần thiết chẳng hạn như xử lý hành chính và tổ chức phòng ban. Nhưng sau vài năm, tôi cảm thấy rằng học viện đã trở nên quá tải các quản trị viên hành chính. Mặc dù điều này có thể bị gạt đi nhưng đây chỉ là những gì tôi chứng thực được, nhưng nó cũng được hỗ trợ bởi những số liệu cụ thể – số lượng nhân viên hành chính và chuyên viên nghiên cứuđã gia tăng gấp đôi trong thế kỷ qua. Điều này cần đặc biệt lưu ý, khi đối mặt với tiến bộ công nghệ và tự động hóa thì cần cắt giảm các công việc đó.

Những công việc này có nhiều hình thức. Một ví dụ, thay cho chức vụ hiệu trưởng truyền thống, một trường đại học sẽ có nhiều người điều hành với các cấp bậc khác nhau và các nhân viên hỗ trợ tương ứng. Một ví dụ khác, lấy từ sự đánh giá trong học thuật từ sự tiến hóa của một đối tượng cụ thể (hoặc mẫu vật, trong tường hợp đánh giá khách quan) đã ngày càng tăng trưởng nhanh chóng. Cũng có sự thay thế nhau vị trí phó chủ tịch này hoặc kia; nhiều trong số đó có liên quan đến cái mọi người gọi là “sự chính xác về chính trị”. Dù vậy, những công việc này mặc dù vô dụng những vẫn tồn tại và thâm chí ngày càng tăng nhanh. Trong khi những người bình thường khác coi đây là một vấn đề cần giải quyết thì mỗi người với mỗi quan điểm khác nhau sẽ đưa ra những đề xuất khó chịu như: tại sao không áp dụng mô hình này lên toàn bộ nền kinh tế? Cụ thể là giải pháp cho vấn đề này là tạo ra các vị trí hành chính mới cho những người mất việc làm. Ví dụ, nếu các công việc xây dựng bị mất do các công trình xây dựng hiện đại thì họ có thể được thay thế bằng những công việc như “”phó giám đốc đánh giá công trình”, “cán bộ tài nguyên xây dựng”, “chuyên gia tư vấn về giới tính trong công trường” và nhân viên hỗ trợ hành chính.

Có thể có nhiều ý kiến phản đồi rằng đây là sai trái, ngu ngốc và lãng phí khi tạo ra các công việc như vậy chỉ để duy trì người làm việc vì các việc làm khác đã được đảm nhận bởi công nghệ. Câu trả lời rất dễ dàng và rõ ràng là thay vì để các công việc ấy phát triển như hiện nay thì chúng ta có thể sắp xếp họ làm những công việc phục vụ một mục đích nào đó tốt hơn.

Nguồn: Talking philosophy

Tác giả: Mike LaBossiere

Người dịch: Thuy Dung

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here